Phim Di sản Kiến trúc Hiện đại Việt Nam Thế kỷ XX – KTS Ngô Viết Thụ

Phim Di sản Kiến trúc Hiện đại Việt Nam Thế kỷ XX – nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh KTS Ngô Viết Thụ
Kame Asia thực hiện cùng Urban Sketchers Vietnam với sự ủng hộ và góp ý nội dung từ TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn.
—
… Em ơi anh học đường trường

Thành công anh sẽ quý thương em nhiều

– La Mã, một tối nhớ em –

…

Vợ hiền yêu dấu của anh ơi!

Nhớ em trong ruột thật tơi bời

Canh dài thao thức nằm không ngủ

Dậy ngắm hình em mãi không thôi

Xa cách làm chi để nhớ nhung

Nhớ nhung quá sức biết sao cùng

Nước nhà nghiêng ngửa nên đành phải

Cách trở lứa đôi lập chí hùng.

…

Ở nhà em có thấu cho anh,

Thương em bao quẫn vẫn phải đành

Nhớ thương không để lùi tâm chí

Sự nghiệp ngày kia sẽ có danh

Đêm nằm trằn trọc anh nhớ em

Dậy thắp đèn lên vén bức rèm

Ngắm hình mà tưởng như em đó

Viết một tràng thư chép gởi em

Làm trai chí đạt lúc thời lên,

Vận nước chưa yên chí phải bền

Xa em mấy chốc lòng thương nhớ

Nhưng có ngày kia chí phải nên!

—–

Những vần thơ mộc mạc ấy được viết bởi một người mà sau này lịch sử kiến trúc Việt Nam mãi khắc ghi: KTS Ngô Viết Thụ.

Càng tìm hiểu về ông, ta càng thấy phía sau những công trình lớn là một con người có những tình cảm rất đời thường.

Một người chồng xa nhà nhớ vợ đến mất ngủ, đêm phải dậy thắp đèn, nhìn ảnh rồi viết thư.

Nhưng cũng chính trong những câu thơ dành cho người vợ Võ Thị Cơ, một điều khác liên tục xuất hiện bên cạnh nỗi nhớ: chí hướng của một người trai trẻ trước vận nước.

Năm 1955, Ngô Viết Thụ giành Grand Prix de Rome về Kiến trúc. Thành tựu ấy mở ra cho chàng kiến trúc sư Việt Nam một con đường nghề nghiệp rộng lớn tại châu Âu. Từ năm 1956 đến 1959, ông sống tại Villa Medici ở Rome, nghiên cứu, sáng tác và tham gia các hoạt động chuyên môn.

Ông đã đứng rất gần một cuộc đời mà nhiều Kiến trúc sư thời ấy có lẽ phải mơ ước.

Nhưng những câu thơ viết từ La Mã cho thấy dường như trong tâm trí người thanh niên ấy vẫn tồn tại hai nỗi nhớ song hành:

– Một nỗi nhớ dành cho người vợ ở quê nhà.

– Và một nỗi nhớ dành cho chính quê hương: “Vận nước chưa yên chí phải bền…”

Bốn năm sau khi đoạt Khôi nguyên La Mã, Ngô Viết Thụ trở về Việt Nam. Ngày 3/7/1959, ông đặt chân xuống sân bay Tân Sơn Nhất và gần như lập tức bắt tay vào những công việc kiến thiết tại quê hương.

Những năm tiếp theo, cái tên Ngô Viết Thụ xuất hiện trên hàng loạt đồ án Kiến trúc và quy hoạch quan trọng: từ Dinh Độc Lập, Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Đà Lạt, khu Hòa Bình – Chợ Đà Lạt, đến nhiều công trình giáo dục, tôn giáo và quy hoạch đô thị.

Và có lẽ chính ở đây, những câu thơ tưởng chỉ là lời riêng tư giữa hai vợ chồng lại trở nên đặc biệt.

Bởi người thanh niên ấy từng viết:

“Nhớ thương không để lùi tâm chí

Sự nghiệp ngày kia sẽ có danh”

Quả thật ông đã thành danh. Nhưng điều đáng nhớ hơn không nằm ở danh vọng mà ông đạt được tại châu Âu. Mà ở việc sau khi đi rất xa, ông đã chọn mang những gì mình học được trở về.

Và rồi, thay vì chỉ để lại tên mình trên những giải thưởng, Ngô Viết Thụ để lại tên mình trong hình hài của những công trình trên chính quê hương Việt Nam.

—–

Kame – More Than Words.